THY Engelli Yolculara Bilet Satın Alma Sürecinde Koltuk Seçimi Engellemesi

Anadolu Jet ve Türk Hava Yolları’nda online bilet alım sürecinde engelli yolcuların koltuk seçimi konusunda sistematik bir eşitsizlikle karşılaşıyorum. Normal yolcular bilet alımı sırasında ücretli koltuk seçimlerini yapabiliyorken, engelli yolcular için koltuk seçiminin yalnızca check‑in sürecine bırakılması, hizmet tasarımından kaynaklanan yapısal bir dezavantaj yaratıyor. Erişilebilirlik bir ayrıcalık değil, temel bir haktır ve bu durum her zaman, her bilet alışımda tekrarlanan bir uygulama olarak karşımıza çıkıyor.

Türkiye’de havacılık otoritesi olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün SHT‑33B/01 talimatında, engelli ve hareket kabiliyeti kısıtlı yolculara ayrımcı uygulama yapılamayacağı, güvenlik dışında ek kısıtlama getirilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Buna rağmen, engelli yolcuların tüm koltuk seçimlerinin sistemsel olarak engellenmesi, yalnızca check‑in aşamasına ötelenmesi, güvenlik gerekçesiyle sınırlandırılabilecek koltukların çok ötesine geçen, genel ve ölçüsüz bir kısıtlama olarak görünmektedir.

5378 sayılı Kanuna göre erişilebilirlik bir tercih değil, zorunluluktur ve engelliliğe dayalı doğrudan ya da dolaylı ayrımcılık yasaktır. Hizmetin teknik ve dijital tasarımından doğan bu dezavantaj, dolaylı ayrımcılık ve makul düzenleme yapılmaması kapsamında değerlendirilmelidir. Avrupa Birliği mevzuatı da bu konuda nettir; EC 1107/2006 sayılı düzenlemeye göre, engellilik sebebiyle rezervasyon reddedilemez, ayrımcılık yapılamaz, güvenlik dışında ek kısıtlama getirilemez. Güvenlik gerekçesiyle bazı koltukların sınırlandırılması anlaşılabilir olmakla birlikte, engelli yolcular için tüm koltuk seçiminin baştan sona sistem üzerinden kapatılması ölçülülük ilkesine ve eşit hizmet hakkına aykırı düşmektedir.

Bu nedenle, engelli yolcuların da diğer yolcularla eşit şekilde, bilet satın alma aşamasında koltuk seçimi yapabilmesini sağlayacak, güvenlik gerekçesiyle sınırlanması gereken koltuklar dışındaki tüm koltuklara erişimi mümkün kılan, daha az kısıtlayıcı teknik bir çözüm geliştirilmesini talep ediyorum. Mevcut uygulamanın gözden geçirilerek, ulusal mevzuat, SHGM talimatları ve AB düzenlemeleriyle uyumlu, ayrımcılık içermeyen bir erişilebilirlik politikasına dönüştürülmesini istiyorum.