Engelli Araç Klozu Eklendiği İçin Haksız Ayrımcılık Şikayeti

Dayanaklar Türk Ticaret Kanunu madde 1409 ve 1427 Sigortacı, sigortalıyı hasardan önceki ekonomik duruma getirmekle yükümlüdür Daha az ödeme yapamaz Sigorta Tahkim Komisyonu kararları ÖTV istisnası kişisel ve kamu hukuku kaynaklı bir hak olduğu için Sigorta şirketinin bu tutarı rayiç bedelden düşmesi eksik tazmin sayılmıştır Yargıtay’ın genel ilkesi Sigortacı, sigortalının sosyal haklarını kendi lehine yorumlayamaz Kamu hukukundan doğan vergi istisnası, özel hukuk sözleşmesiyle bertaraf edilemez 1️⃣ ÖTV istisnası sizin kişisel bir hakkınızdır Engelli olarak aracı ÖTV’siz almanız, devletten size tanınmış sosyal bir haktır. Bu hak sigorta şirketine devredilmiş değildir ve sigorta şirketi bu hakkı aleyhinize kullanamaz. 2️⃣ Sigortada esas olan “gerçek zarar” ilkesidir Türk Ticaret Kanunu’na göre sigorta, hasar anında sizi hasardan önceki ekonomik duruma getirmek zorundadır. Siz aracı ÖTV’siz edinebildiğinize göre, pert halinde de yeniden ÖTV’siz araç alabilecek durumdasınız. Bu nedenle sigorta, “sen ÖTV ödememiştin” diyerek bedelden düşemez. 3️⃣ Ödenmeyen bir vergi sigorta tarafından kesinti sebebi yapılamaz Siz ÖTV ödemediniz diye, sigorta şirketinin “ödemediğin ÖTV’yi rayiçten düşüyorum” demesi hukuken kabul edilemez. Bu yaklaşım haksız zenginleşme değil, tam tersine eksik tazmin anlamına gelir. 4️⃣ Yargı ve Tahkim uygulaması sigortalı lehinedir Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkemeler, engelli ÖTV istisnalı araçlarda sigorta şirketinin bu tür kesintilerini çoğu durumda hukuka aykırı bulur.

Hukuki değerlendirme ve itiraz metni (Hdi Sigorta aş’nin 05.01.2025 tarihli yazısına karşı) Tarafıma iletilen ve Hdi Sigorta aş tarafından düzenlenen 05.01.2025 tarihli cevap yazısında, engelli bireyler tarafından ÖTV istisnası kapsamında edinilen araçların tam hasar (pert) veya ağır hasar durumlarında kasko tazminatının ödenebilmesi için “çekme belgeli ruhsat” ibraz edilmesi halinde ÖTV’nin ödenmesi gerektiği, aksi halde “hurda belgeli ruhsat” ibrazının talep edildiği ifade edilmektedir. Anılan yazıda, bu durumun Karayolları Trafik Yönetmeliği ve kasko genel şartları gerekçe gösterilerek hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. Ancak bu değerlendirme hukuken isabetsizdir ve aşağıda açıklanan nedenlerle kabulü mümkün değildir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, ÖTV istisnası, engelli bireylere tanınmış, kamu hukuku kaynaklı, şahsa sıkı sıkıya bağlı bir sosyal haktır. Bu hak, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde düzenlenmiş olup, sigorta şirketlerinin bu hak üzerinde tasarruf yetkisi bulunmamaktadır. Sigorta şirketi, ne vergilendirme yetkisine sahiptir ne de bir verginin doğup doğmadığına karar verme konumundadır. Vergi hukukuna ilişkin yorum ve uygulama yetkisi münhasıran Maliye İdaresi’ne aittir. Hdi Sigorta’nın yazısında yapılan en temel hukuki hata, trafikten çekme (çekme belgesi) işleminin, ÖTV doğuran bir “devir” veya “tasarruf hakkının el değiştirmesi” gibi değerlendirilmesidir. Oysa gerek 4760 sayılı ÖTV Kanunu’nda gerekse ikincil mevzuatta, vergi doğuran olay açıkça tanımlanmıştır. Satış, devir, hibe veya intifa gibi tasarruflar vergi doğurur; ancak aracın hurdaya ayrılması veya trafikten çekilmesi bir satış ya da devir değildir. Araç mülkiyeti üçüncü kişiye geçmemekte, araç ekonomik varlık olmaktan çıkarılmaktadır. Bu nedenle çekme belgesi düzenlenmesi, başlı başına ÖTV ödeme yükümlülüğü doğurmaz.

Nitekim uygulamada da Vergi Daireleri, engelli ÖTV istisnası kapsamında alınmış araçların pert olması veya hurdaya ayrılması halinde, ÖTV talep etmemektedir. Bu husus idari uygulama ile sabittir. Buna rağmen sigorta şirketinin, “çekme belgesi için ÖTV ödenmesi gerekir” şeklindeki yaklaşımı, açıkça yetki aşımıdır ve sigortalı aleyhine keyfi bir yorumdur. Öte yandan sigorta hukukunun temel ilkesi olan “gerçek zarar ilkesi” de ihlal edilmektedir. Türk Ticaret Kanunu uyarınca sigortacı, tam hasar halinde sigortalıyı, hasardan önceki ekonomik duruma getirmekle yükümlüdür. Engelli birey, aracı ÖTV istisnası ile edinmiş ve hasar sonrası da aynı haktan tekrar yararlanabilecek durumdaysa, sigorta şirketinin “ödenmeyen ÖTV’yi rayiç bedelden düşmesi” veya ÖTV ödenmesini tazminat şartı haline getirmesi, eksik tazmin anlamına gelir. Bu durum, sigorta sözleşmesinin amacına ve emredici hükümlere aykırıdır. Hdi Sigorta’nın yazısında yer alan “sigortalıları mağdur etmemek adına hurda belgeli ruhsat talep edildiği” yönündeki ifade ise, hukuki açıdan ayrıca dikkat çekicidir. Sigorta şirketi bu cümle ile fiilen, çekme belgesi yolunun sigortalıyı mağdur ettiğini kabul etmekte; ancak buna rağmen hukuka uygun bir çözüm üretmek yerine, sigortalıyı iki seçenek arasında bırakmaktadır. Bu durum gerçek anlamda bir “tercih” değil, dayatmadır. Sigortalının pazarlık şansı bulunmayan bu tür düzenlemeler, genel işlem şartı niteliğindedir ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratması halinde geçersizdir. Ayrıca, kasko sigortası genel şartlarında yer alan “çekme belgeli ruhsat ibrazı” düzenlemesi, vergi ödeme şartı doğurduğu şeklinde yorumlanamaz. Genel şartlar, sigorta şirketine vergi tahsil yetkisi vermez. Bir sigorta genel şartı, vergi mevzuatını genişletici veya engelli bireyin kanuni haklarını daraltıcı şekilde yorumlanamaz. Sonuç olarak; Hdi Sigorta aş tarafından gönderilen söz konusu yazı, hukuki bir bağlayıcılık taşımamakta olup, yalnızca sigorta şirketinin kendi iç yorumunu yansıtmaktadır. Bu yorum, vergi hukuku ve sigorta hukukunun temel ilkelerine aykırıdır. Engelli bireylerin ÖTV istisnasından doğan kazanılmış hakları, sigorta poliçeleri veya şirket yazıları ile bertaraf edilemez. Bu nedenle, söz konusu değerlendirmelerin kabulü mümkün değildir ve tarafımca itiraz edilmektedir.

B. 3.3.1.2 Maddesi – Tam Hasar (Pert) Halinde Tescil İşlemleri Madde metni (özetlenmiş resmi ifade) : Sigortalı aracın tam hasara uğraması halinde, sigorta tazminatının ödenebilmesi için, aracın hurdaya ayrıldığına dair tescil belgesinin veya trafikten çekildiğine dair belgenin sigortacıya ibraz edilmesi gerekir. Şayet engelli vatandaş trafikten çekme belgesi almak isterse devlete aracı alırken ödemediği ÖTV miktarını ödemek zorunda kalır ama hurda belgesi alırsa herhangi bir ödeme yapmaz ama bu durumda da sigorta şirketi hiçbir hukuki dayanağı olmamasına rağmen sen nasıl olsa yeniden ÖTV'siz araç alabileceksin diye ödemesi gereken rayiç bedelden rac alırken ödemediğim ÖTV miktarını tazminattan düşüyor Bu Kazanılmış bir hakkın gaspıdır! Ben tekrar ÖTV'siz araç almak istemeyebilirim sigortadan alacağım rayiç bedel ile pert olan aracıma denk bir araç almak isteyebilirim ya da hiç araç almak istemeyebilirim Şu durumda kasko şirketi tam zarar karşılama ilkesine muhalefet etmiş oluyor ve vatandaşı eksik tazminat ödemesi ile mağdur etmiş oluyor Devletin vatandaşa sunduğu ÖTV istisnasını sigorta şirketi kendi lehine kullanamaz çünkü kanun ve yönetmelikte bunun aksini söyleyen bir madde yoktur Yapılan uygulama hukuki değildir ve sırf mahkemede haklı çıkmak için engelli klozu zorla engelli vatandaşlara dayatılıyor Ya kabul edersin ya da kasko yaptıramazsın şeklinde iki şart arasında bırakılıyor